Wish you were (not) here

Door: Tara Schoemaker

“Als u denkt dat dit u niet had kunnen overkomen, wil ik u vriendelijk doch dwingend verzoeken nu op te staan en de zaal te verlaten. Want als u dat écht denkt, heeft wat ik ga vertellen geen zin.” Stilte. Ik (Tara) keek om me heen, naast me naar mijn moeder, bijna hopend dat iemand zou durven opstaan. Acteur Hans Kesting keek zelfverzekerd de zaal rond om na een halve minuut stilte te beginnen aan zijn openingsmonoloog van de voorstelling De Welwillenden. Toen er ruim een kwartier later een vrouw de zaal uitliep – waarschijnlijk vanwege een ‘noodgeval’ – dacht ik terug aan wat hij gezegd had.

Twee maanden eerder was ik op aanraden van Annemiek, die stage liep bij Toneelgroep Amsterdam, aanwezig bij de Wish you were here editie over het boek De Welwillenden, geschreven door Jonathan Littell. Het is het zeer gedetailleerde verslag van SS’er Max Aue. We volgen zijn verhaal, horen de verschrikkingen die hij meemaakte en/of veroorzaakte aan en kruipen langzaam in het hoofd van een dader die geen berouw toont. Tegelijkertijd heeft het boek een sympathiserend effect: je gaat bijna begrijpen waarom hij gedaan heeft wat hij deed. Tijdens de Wish you were here avond spraken Conny Palmen, Job Cohen, Bart van der Boom en Boris Noordenbos over de tolerantie van het boek, de (hedendaagse) herdenking van de oorlog en de bewerking van de tekst naar toneel.

Die bewerking is fenomenaal in effect. Een groot deel van die lof gaat wat mij betreft naar Hans Kesting, die monologen houdt alsof hij werkelijk in de oorlog gevochten heeft. Niet omdat de feiten kloppen, maar omdat het confronterende gevoel dat hij vertolkt aan komt. Het minimale decor zorgt ervoor dat alle aandacht naar de gesprekken gaat, naar de discussies, naar de conflicten. Naar de mensen. De Welwillenden vertelt het verhaal van mensen, zoals jij en ik, die in een situatie terechtkwamen waar ze niet om gevraagd hadden en waarvan ze soms simpelweg niet wisten hoe ze eruit moesten komen.

Als u denkt dat dit u niet had kunnen overkomen, wil ik u aanraden naar deze voorstelling te gaan. Ik had ook graag gewild dat de oorlog niet gebeurd was en dat verslagen als die van Max Aue niet verteld konden worden. Het is echter tijd om licht te laten schijnen op en vanuit een donkere kant van onze geschiedenis.

Advertenties