Openheid leidt tot begrip

Door: Annemiek Lelylogo-brown

Zojuist kreeg ik een telefoontje waar ik energie van kreeg:
één van de medewerkers van Samen sterk zonder stigma vroeg me of ik ambassadeur wilde worden. Afgelopen april schreef ik een column waarmee ik mijn zelfstigma aan de kant schoof. Weg met de schaamte, op zoek naar mogelijkheden! Niet lang daarna schreef ik me in voor het ambassadeurschap bij bovenstaande stichting. De positieve benadering van het leren leven met een beperking sprak me aan. Ik wil de wereld laten zien dat ‘geesteszieken’ hele ‘normale’ mensen zijn en daar ga ik vanaf vandaag mee aan de slag.

Vorige week vrijdag reisde ik af naar Amersfoort en nam ik deel aan een training van Samen sterk zonder stigma. Voor een groep van veertien andere geïnteresseerden, hield ik een elevator pitch:

Ogenschijnlijk heb ik niets te klagen.
Ik heb
een lieve vriend,
een liefdevolle familie,
fijne, begripvolle vrienden,
een prettig huisje,
het liefste hondje ter wereld
en ik ben pas geleden afgestudeerd.
Ogenschijnlijk heb ik niets te klagen.
En toch worstel ik al meer dan 10 jaar met depressies.
Ik wil niet denken in beperkingen, maar zoeken naar mogelijkheden.
Daarom wil ik ambassadrice worden van Samen sterk zonder stigma!

De andere ambassadeurs-in-spe lieten weten mijn lef te bewonderen. Ik was de jongste van de groep. Met een verbaasde, maar ook gevleide blik keek ik ze aan. Wat mij betreft heeft ons gezamenlijke doel niets te maken met leeftijd. Openheid en zelfvertrouwen zijn je hele leven van belang. “Het heeft mij tien jaar gekost om te staan voor wie ik ben,” antwoordde ik. “En ik wil me niet nog vijftig jaar moeten verstoppen.”

Wat is een stigmatisering eigenlijk? Een stigma is een ander woord voor een vooroordeel. In mijn geval kunnen mensen denken dat de eeuwige lach die ik zo graag draag nep is. Ik heb immers last van chronische depressiviteit. Stigmatisering komt niet alleen voor bij mensen die weinig tot niets van het onderwerp afweten. Jaren geleden vroeg een sociotherapeut tijdens een groepstherapie waarom ik pindakaas op mijn brood smeerde. Normaal at ik altijd hagelslag. Stigmatisering gaat om aannames. Ieder mens heeft vooroordelen. Daar is niets mis mee zolang je er niet naar handelt en bereid bent ze te weerleggen. Depressievelingen hebben heus humor en geloof het of niet, maar een beetje afwisseling op zijn tijd is heel gezond.

Naast de positieve insteek van Samen sterk zonder stigma, ben ik ook zeer te spreken over de benaderingswijze van de stichting. Er zijn talloze werkambassadeurs actief om het thema ‘openheid over psychische klachten’ op de werkvloer bespreekbaar te maken. Dit varieert van burn-outs tot schizofrenie. Vaak maakt het moeten verzwijgen van het probleem het functioneren op het werk bijna net zo moeilijk, dan wel lastiger, dan de ziekte zelf. Door open en eerlijk tegen collega’s te zijn, ontstaat begrip en daarmee zowel voor de werknemer als -gever een fijnere werksfeer.

De afgelopen weken had ik opnieuw veel last van zelfstigma. Afgestudeerd en wel, ging ik vacaturesites af en merkte dat ik een gevoel van spanning ervoer bij het aanbod van een 40-urige werkweek. Ik ben gedreven en ook redelijk ambitieus. Het liefst wil ik uitdagingen aangaan, maar weet dat er altijd weer een moment komt waarop ik mezelf moet afremmen. Ik heb beperkte energie, of ik dat nu wil of niet. Bovendien vroeg ik me af wat ik in een sollicitatiegesprek zou zeggen. Een werkgever kan via internet te weten komen dat ik chronisch ziek ben. Is dat een reden om mij niet aan te nemen? Waarschijnlijk wel. In deze prestatiemaatschappij en de hoge huizenprijzen in Amsterdam is de makkelijke weg om je mond te houden en af en toe te zeggen dat je een griepje hebt. Toch houd ik stug vol aan het pad dat ik sinds april bewandel. Ik wil gewaardeerd worden om wie ik ben, met of zonder beperking.

Voor Samen sterk zonder stigma ga ik mij inzetten om psychische problemen op scholen, opleidingscentra en universiteiten bespreekbaar te maken. Momenteel worstelt een hoog percentage studenten met overspannenheid en durft daar niet voor uit te komen. Zelf durfde ik pas in de eindfase van mijn studie duidelijkheid over mijn situatie naar mijn medestudenten en docenten te scheppen. Ten tijde van mijn Bachelor vertrouwde ik mijn geheim alleen aan de studieadviseur toe en verzekerde ik haar dat mijn resultaten er niet onder zouden lijden. Ik ben glansrijk afgestudeerd, maar heb wel veel last van mijn zwijg-strategie gehad. Niet durven vertellen waarom je niet naar een borrel komt of geen energie hebt om deel te nemen aan een andere activiteit, voelt enorm beklemmend. Binnenkort houd ik een presentatie voor een groep studenten. Ik hoop degene die zich in mijn verhaal herkennen, te stimuleren open te zijn. Als ik de rest van de groep bewust van eventuele vooroordelen kan maken, ga ik met een tevreden gevoel naar huis. Want echt waar, ondanks mijn ziekte, ben ik een heel tevreden mens.

Advertenties