De schoorsteenpiet

Ik had me voorgenomen om me niet inroetpietveegpietnieuwepietzwartepiet de Zwarte Piet discussie te mengen. De beslissing kwam voort uit discussiemoeheid. Afgelopen weekend las ik een uitgebreid artikel in de Volkskrant wat ervoor zorgde dat mijn activistische nekharen toch weer overeind gingen staan. Lieve mensen, ik begrijp toch echt niet waarom er vastgehouden wordt aan een traditie die andere mensen kwetst.

Piet komt door de schoorsteen. Logischerwijs heeft hij roetvlekken op zijn gezicht. Dat begrijpt ieder kind. Grote kans dat als de jongsten onder ons komend weekend verkleed naar de intocht gaan, ze hun ouders smeken om een paar schminkvlekken op het gezicht. Daar lijkt me niet zoveel mis mee. Mijn nichtje gaat graag verkleed als Piet. Een muts op haar hoofd is genoeg voor haar verbeelding. Less is more.

Piet als afspiegeling van de Nederlandse (of Spaanse) bevolking kan verschillende gelaatskleuren hebben. Waar het om gaat is dat de blanke of getinte acteurs die Piet spelen, zichzelf niet volledig zwart schminken. Deze poppenkast doet denken aan tijden waarin de blanke bevolking pretendeerde superieur te zijn en kan zeer kwetsend overkomen. Het argument in ‘knechtschap’ volledig af te schaffen omdat het hele circus überhaupt naar die tijd verwijst, vind ik niet wat te ver drijven. Ik kan een heel boek vullen met de afkomst van het Sint Nicolaas-feest waar ik kritisch op ben. Extreme atheïsten willen niet dat hun kind door de Rooms-Katholieke kerk geïndoctrineerd wordt. Wat mij betreft is dat onzin. Ja, het blijft een kinderfeest. Graag zonder rascisme.

Soms denk ik: eigenlijk zouden we een getinte of donkere Sinterklaas moeten hebben. Waarom niet? Volgens mij zijn we pas van de discussie af als de huidskleur van zowel Sint als Piet niemand meer wat kan schelen en iedereen zich puur bezig houdt met het verorberen van pepernoten. Zo ver zijn we helaas nog lang niet.

Twee jaren geleden zat ik in de filmzaal van Tuschinski tijdens de première van Zo zwart als roet van Sunny Bergman. De documentaire – die overigens zeer de moeite waard is om te kijken – behandelde een test van Harvard University waarmee iemand zijn voorkeur voor de blanke huidskleur – white preference – kan testen. Die avond deden mijn vriendinnen en ik de test en waren opgelucht dat we slechts een lichte voorkeur voor het blanke ras hadden. Deze opluchting is precies waar Bergman over struikelt, alleen al omdat ze die in zichzelf herkent. Het is toch vreselijk dat een dergelijke voorkeur bestaat?

Zolang die voorkeur bestaat, vind ik dat er aan tradities gesleuteld mag worden. Niets geen combinatie van Zwarte en Schoorsteenpieten tijdens de intocht. Enkele roetvegen zijn niet kwetsend en spreken wel tot de verbeelding.

Advertenties